W wyniku wielodniowych pożarów w Czarnobylskiej Strefie Zamkniętej może dochodzić do krótkotrwałego wzrostu stężenia Cezu-137 w miejscach, w których produkty spalania osadzają się na powierzchni ziemi wraz z opadami lub pyłem – donosi Państwowy Inspektorat Dozoru Jądrowego Ukrainy.
👉 Nie spowoduje to jednak podniesienia mocy dawki a jedynie redystrybucji radionuklidów w obiektach środowiskowych, co nie stwarza dodatkowych zagrożeń dla ludzi. Z takim zjawiskiem mamy do czynienia dość często, np. gdy w Ukrainie, Białorusi i Rosji corocznie ludzie wypalają trawy – wówczas w wyższych warstwach atmosfery również zauważa się bardzo niski, ale jednak wzrost stężenia Cezu-137.
Nieco inna sprawa ma się na terenie pożarów, a w szczególności w strefie zadymienia. W próbkach powietrza atmosferycznego pobranego w odległościach 30-150 metrów od miejsc aktywnego spalania zmierzono aktywność objętościową Cezu-137 na poziomie 680 μBq/m³ (0,00068 Bq/m³), co przekracza poziomy kontrolne ustalone dla tych terenów, ale pozostaje znacznie niższa od maksymalnych dopuszczalnych poziomów określonych przez ukraińskie normy bezpieczeństwa radiologicznego, które dla 137Сs w powietrzu wynoszą 0,8 Bq/m³.
Jednocześnie w próbkach nie wykryto innych radionuklidów, jak strontu (90Sr), ameryku (241Am) czy plutonu (238Pu, 239+240Pu). Wynika to z faktu, że płoną najmniej skażone rejony Czarnobylskiej Strefy Zamkniętej, tj. tak zwana strefa 30-kilometrowa, która stanowi obszar buforowy dla strefy 10-kilometrowej będącej terenem najbardziej skażonym po katastrofie z 1986 roku.
Ukraińskie Centrum Meteorologiczne nie przewiduje przekroczenia dopuszczalnych stężeń 137Cs w powietrzu atmosferycznym dla ludności spoza Czarnobylskiej Strefy Zamkniętej.
☢ W tym momencie zapewne pojawia się pytanie: a co jeśli pożar będzie trwał dłużej bądź znacznie rozszerzy swój obszar? Czy wówczas grozi nam „radioaktywna chmura”?
Wiemy już, że radionuklidy są obecne we wszystkich obiektach środowiskowych Strefy: drzewach, ściółce a nawet w żyjących tam zwierzętach. Pożar prowadzi do uwalniania promieniotwórczych pierwiastków w formie aerozoli, czyli dochodzi do wtórnego skażenia. Jest to jednak temat dość zawiły, bo to, jakie radionuklidy trafią do atmosfery, ile czy jak daleko zawędrują zależy od wielu czynników: czasu spalania, temperatury, obszaru, miejsca pożaru, gęstości skażenia, warunków pogodowych.
Pożary sprzed kilku lat dostarczyły cennych danych naukowych z których wynika, że normy mogą zostać wówczas przekroczone nawet wielokrotnie, ale tylko w obszarze spalania. Nawet rekordowe pożary z 2020 roku nie doprowadziły do przekroczenia norm na tyle, by konieczne było podejmowanie środków ochrony poza Strefą Zamkniętą.
Oczywiście, nie oznacza to, że nigdy nie może wystąpić taka sytuacja. Wiemy już natomiast, że wcale nie tak łatwo doprowadzić poprzez pożary do wtórnego skażenia na znaczne odległości.
Pamiętajcie, by nie dawać się nabrać na krzykliwe newsy i teorie spiskowe. Nie wierzcie w sensacyjne wiadomości tylko dlatego, że ich autorzy podpisują się hasłami typu „prawda”. Weryfikujcie źródła a najlepiej za pomocą map poziomu promieniowania:
🇵🇱 Nad Polską:
https://monitoring.paa.gov.pl/maps-portal/
🇺🇦 Nad Ukrainą i 🇧🇾 Białorusią:
https://www.saveecobot.com/radiation-maps
☢ Przypominamy, że stosowanie ochrony radiacyjnej ma sens tylko w przypadku prawdziwego i potwierdzonego zagrożenia. Nie pijemy płynu Lugola ani nie łykamy żadnych tabletek na własną rękę.
☢ Jeśli, mimo to, chcecie się jakoś zabezpieczyć, to nieinwazyjnym sposobem są maski przeciwko pyłom radioaktywnym. Zaznaczamy jednak wyraźnie, że NIE MA obecnie potrzeby ich zakładania. Informujemy o tym tylko dlatego, że warto je po prostu mieć w domu obok domowej apteczki. Sprawdzone przez nas modele można nabyć tutaj:
https://allegro.pl/oferta/maska-skladana-ffp3-z-zaworkiem-pyly-radioaktywne-p391-16921532257
https://allegro.pl/oferta/maska-skladana-ffp3-pyly-radioaktywne-p350-16921760687
https://allegro.pl/oferta/maska-przeciwpylowa-ffp3-radioaktywnosc-1-sztuka-15377161159
